Nie wydaje się już obecnie niczym zaskakującym, że ADHD nie jest jednostką diagnostyczną która występuje u dzieci, w szczególności u chłopców, jest natomiast czymś co towarzyszy dotkniętym obydwu płci do końca ich życia. Faktem jest, że wiedza społeczeństwa w tym także pedagogów przed laty sprzyjała temu, by problemy wiele dzieci i nastolatków u których objawy …
Nie wydaje się już obecnie niczym zaskakującym, że ADHD nie jest jednostką diagnostyczną która występuje u dzieci, w szczególności u chłopców, jest natomiast czymś co towarzyszy dotkniętym obydwu płci do końca ich życia. Faktem jest, że wiedza społeczeństwa w tym także pedagogów przed laty sprzyjała temu, by problemy wiele dzieci i nastolatków u których objawy ADHD można by określić jako mniej rzucające się w oczy nie zostały zidentyfikowane.
Tak więc część kobiet które w latach szkolnych nie zwracały uwagi np. wyjątkową ruchliwością czy impulsywnymi wypowiedziami umknęło diagnozie. Nie znaczy to jednak, że ich problem nie istniał a dziś jako dorosłe które przez lata zmagały się z nim niejednokrotnie maskując czy nadkompensując swoje atypowe cechy poddają się procesowi diagnostycznemu.
Czym jest maskowanie ADHD?
Ludzie znacznie wcześniej niż w momencie ukończenia lat 18. zaczynają zdawać sobie sprawę, że świat i członkowie społeczności mogą mieć od nas różne oczekiwania a niespełnianie ich może wiązać się z przykrymi konsekwencjami. Stąd też próby ukrywania swoich tendencji, trudności, kontrolowanie swojego zachowania. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku osób w spektrum autyzmu czy AuDHD – współwystępowania ADHD i ASD.
We wszystkich tych przypadkach, zarówno dla najmłodszych jak i dla dorosłych maskowanie objawów wiąże się ze sporym wydatkiem energetycznym, brakiem swobody a nie jest przecież jednoznaczne z tym, że objawów (już) nie ma. Maskowanie z jednej strony pomaga w życiu, z drugiej jest często wyczerpujące dla samej jednostki. Stąd też osobom bez widocznych stereotypowych objawów znacznie później (o ile w ogóle) zaleca się przeprowadzenie diagnozy, nierzadko zgłaszają się po pomoc psychologiczną ze względu na przykre objawy innych jednostek takich jak zaburzenia nastroju czy lękowe i ewentualnie wnikliwy specjalista dostrzega, że mogą być one wtórne do wcześniej nieuwzględnianego ADHD.
ADHD u kobiet
Także te mniej utożsamiane z neuroodmiennością czy w ogóle mniej rzucające się w oczy objawy ADHD u kobiet mogą negatywnie wpływać na jej dobrostan – subiektywne samopoczucie, życie zawodowe i osobiste. Można doświadczać nieprzychylnych reakcji, zarzutów niedojrzałości, lenistwa czy braku ambicji które dodatkowo przyczyniają się do dyskomfortu i znacznego obniżenia samooceny.
Dla osób z ADHD organizacja codzienności, zarządzanie sobą w czasie, adekwatne rozplanowanie aktywności i w kontekście zawodowym i w życiu prywatnym bywa naprawdę ogromnym wyzwaniem. Wszelkie wysokie oczekiwania dotyczące spełniania standardów w różnych rolach, poczucie odpowiedzialności i konieczności bycia opanowanym z pewnością obciąża atypowe kobiety. Mogą szukać strategii przetrwania które obejmują właśnie maskowanie czy nawet istotnie nadkompensować sobie postrzegane przez siebie deficyty skłaniając się ku nastawieniu perfekcjonistycznemu.
Wyzwania przy diagnozie ADHD
Proces diagnostyczny osoby dorosłej zakłada identyfikację objawów i tych obecnych i tych w okresie dzieciństwa, analizę ich natężenia i stopnia ich wpływu na funkcjonowanie klienta. Istotna jest diagnoza różnicowa – w przypadku ADHD całkiem sporo typowych objawów jak chociażby wszelkie przejawy impulsywności często występuję także w innych jednostkach diagnostycznych. Istotna jest tu wnikliwość specjalisty przeprowadzającego diagnozę i uchwycenie właściwej istoty danego symptomu. Narzędziem powszechnie stosowanym jest DIVA – V, część psychologów korzysta też z dodatkowych testów np. celem uzyskania szerszego obrazu danego klienta.
Aby proces faktycznie służył trafnej odpowiedzi na pytanie czy ADHD występuje bardzo ważne jest bycie szczerym i otwartym wobec osoby przeprowadzającej badanie, mówienie o autentycznych przeżyciach i uczuciach a ze strony specjalisty dokładne przeprowadzenie badania i upewnianie się, że odpowiedzi klienta na pytania są adekwatne, że np. nie bagatelizuje występujących trudności ale też nie przecenia częstotliwości występowania danego problemu który de facto pojawiał się sporadycznie.
Otrzymanie diagnozy ADHD nie służy etykietowaniu, wrzuceniu jednostki z jej unikalnymi cechami do tak zwanej szufladki lecz zrozumieniu indywidualnych trudności i tendencji, ograniczeniu nieprzyjemnych skutków jej związanych z neuroróżnorodnością działań, identyfikacji mocnych stron oraz dopasowanie strategii wspierających sprawne poruszanie się w codzienności i realizację zamierzeń.
